Daniëlle, mama van Ezra en Levi

Het doosje van Daniëlle combineert zachte en harde/donkere/schurende elementen. Langs de buitenkant zit schuurpapier, om het ruwe, en de hardheid te symboliseren die ze ervaarde bij haar terugkeer naar het werk. Daniëlle werkt op dat moment op een christelijke kinderopvang.

Omdat zij en haar partner zelf de moeilijke beslissing moesten maken om Ezra te laten gaan – Daniëlle haar eigen gezondheid kwam in het gedrang – ervaart ze bijzonder veel onbegrip van haar gelovige collega’s. Dit roept angst op, ruwheid, het gevoel geen ruimte te krijgen, terwijl ze moe is en vooral rust wil. Ze vertelt hoe deze haar ontnomen is op de plek waar ze toen werkte, hoe ze er gestopt is en later, nadat ze ook Levi verloor, wel die rust heeft mogen ervaren. Ze schrijft deze woorden op de zijkant van haar doos. Die ruwheid zit ook in haar doos, waar crêpe papier en donkere elementen weergeven hoe ze zich verbrijzeld voelde. De interne strijd tussen haar opvoeding en de beslissingen die ze moest maken, waar ze zelf vrede mee heeft, maar haar ouders niet. Haar Afrikaanse achtergrond maakt het voor haar in het bijzonder moeilijk steun te vinden bij haar ouders in haar rouwproces.

Toch is er ook hoop, zachtheid en licht in het doosje. De diamanten langs de buitenkant staan voor de steun van twee collega’s, haar vriendinnen die het gedurende die zware periode voor haar opnemen, en met wie haar band alleen maar closer wordt. Langs de binnenkant tonen het hart en de wollige watten hoe Daniëlle en haar man dromen over Ezra en Levi en hoop koesteren om ooit nog een kindje te krijgen.

Lees DaniËlle haar verhaal:

Bij mij was dat allemaal negatief… Euuuhm… Ja… Daarom heb ik een kleine doos gepakt. Want ik werkte in een christelijke crèche, ik ben gelovig. En ja, ik ging naar de kerk ook enzo. Van Ezra heb ik de zwangerschap stop moeten zetten, moest ik mijn bazin verwittigen enzo. Die zijn allemaal gelovig, dus al mijn collega’s ook gelovig. En die zijn bij mij thuis gekomen en die hebben dingen gezegd die… [trilt in haar stem] je niet mag zeggen wanneer iemand door die zware periode gaat.

Die hebben mij beschuldigd van moord, van kind aan de duivel geven, jij houdt gewoon niet van een gehandicapt kindje. Nou, daarom dat ruw [op de doos] en angst [staat erop geschreven], ik wou eigenlijk stilte, ik was moe. Ik wilde gewoon vrede in mijn hoofd hebben enzo en ik voelde me niet gesteund. Helemaal niet [wordt emotioneel].

Behalve door twee van mijn vriendinnen die daar ook werkten. En die hadden zoiets van: we moeten voor haar opkomen. En toen ik dan terug kwam werken voelde je echt zo van de sfeer… van: ahja deze, dat meisje die een kind heeft gedood… Dus dat was zo van: oké jullie veroordelen mij maar jullie hebben niet moeten meemaken wat ik heb meegemaakt. Ik heb een keuze gemaakt en met mijn geloof is het goed. Het gaat tussen mij en God, en hoe jullie het bekijken dat kan mij niks schelen. Maar je voelde van: oooh daar is de anti-christ ofzo. En je voelde die chaos en dus mijn twee vriendinnen die waren mij keihard wel aan het beschermen. En dat heb ik ook gevoeld, en daarom staan er ook zo… ondanks dat, die diamanten enzo. Ik heb echt wel… van mijn twee beste vriendinnen die liefde gevoeld. Die rust gevoeld. En als een collega iets verkeerd zei dan gingen ze er echt op af enzo.

Ze hadden ook een vergadering zonder mij, toen ik nog thuis was. En blijkbaar hadden ze nog veel erge dingen gezegd. En dat mijn collega dan echt in tranen, mijn beste vriendin dan echt in tranen is uitgebarsten. En de andere zei van: ik vind niet het niet kunnen wat jullie allemaal aan het doen zijn, en die is zelfs gestopt. Die had zoiets van: ik stop hiermee, ik ga ergens anders werken.

Dus je voelde van, echt waar, na wat er met Ezra is gebeurd, was ik ten eerste veranderd, mijn visie in het geloof was ook veranderd, ik dacht niet meer hetzelfde. En dan kom je in een crèche en dan heb je goede hoop van: oké ze begrijpen het niet, maar ze gaan me wel met rust laten. En dat hebben ze dan niet gedaan.

Ook van die commentaren, want ik moest ook door een IVF-traject. En dan kreeg je commentaren van: ja kinderen van IVF zijn nepkinderen. Dat ik dacht van… jongens je wordt maar… ik voelde me echt bozer en bozer worden. En het voelde alsof ik aan het verstikken was in een werkomgeving waar ik wel ooit een goed gevoel had. Alsof iemand me aan het stikken was en dat ik zoiets had van: oké ik stop.

Ik ben dan naar de medische werkarts geweest en ik heb de situatie uitgelegd en die vond dat ook niet kunnen en dan ben ik daar ook gestopt met werken. En sinds ik daar weg ben heb ik zo… ben ik blij… [lacht] en dat is ook raar want toen ik daar weg was, want ik was al met de IVF bezig toen ik daar aan het werken was en dat lukte maar niet. Toen ik daar weg was ben ik opeens zwanger geworden. Zo dat was wel heel toevallig.. En ik dacht: ah mijn lichaam voelde echt van het gaat niet goed. En sinds ik daar weg ben heb ik het gevoel dat wat met Levi is gebeurd [Levi is op een later moment stilgeboren na een zwangerschapsafbreking omwille van dezelfde erfelijke aandoening als Ezra], de rust die ik toen ervaren heb na zijn overlijden, zo had ik het eigenlijk ook moeten ervaren met Ezra. Dat is van mij weg genomen.

Met mijn twee beste vriendinnen ben ik nog altijd heel erg close dus als er iets is, als ik me niet goed voel kan ik dat wel tegen hen vertellen en dat zijn de enige personen waarmee ik nog een band heb van m’n oude werk soms zeggen ze “ja ze vragen nog naar jou” en ik heb zoiets van: dat interesseert mij niet. Ze antwoorden hen dan ook van “als je wil weten hoe het met Daniëlle is, dan moet je zelf maar bellen, want ik ga je niets vertellen” [lacht]. En dat ze echt zoiets hebben van en nu is het genoeg. Sommigen wisten zelfs niet dat ik mijn ontslag had genomen omdat mijn bazin daar niet over wou praten. Je voelde echt zo hoe het een taboe op de werkvloer was. Plus het is nog een gelovige kring, dan is het taboe nog zo hoger.

Zij wilden gewoon dat ik Ezra zou dragen. Ja dat ik gewoon dat ik hem gedragen had, ondanks dat dat ook gevaarlijk begon te worden voor mij. Want de baby had een open hoofd en de dokter zei ook wel tegen mij van: als we moeten kiezen tussen jou en de baby, dan kiezen we voor jou. Dus het was niet alleen maar… zijn levenskans was 0 eigenlijk, en als hij zou leven, hoe zou hij dan leven? De levenskansen van Ezra en Levi waren heel beperkt dus… En de dokter zei tegen mij als je hem wil houden, dan moet je naar Zweden naar het ziekenhuis omdat daar de enige plek is waar ze medicatie voor deze kinderen hebben. En ik dacht van: ja ik moet een keuze maken voor Joshua [haar oudste zoon], hij is gezond. Hij verdient ook al die aandacht en liefde. Want anders gaat alles naar het kind met zorgen toe. En ik voelde dat de keuze die ik maakte, dat dat de goede keuze was. En dat ik het niet alleen voor mezelf deed, maar dat ik het ook voor Joshua deed.

Hoe heb je die dubbele struggle ervaren? Ik kan mij indenken enerzijds is dat sowieso al moeilijk en zeker gezien de achtegrond en het geloof, je moet uw visie eigenlijk ergens al… je zegt “ik ben zelf veranderd, ik kijk anders naar de dingen.” Dus dat is al een interne strijd denk ik dan. Je verliest een kindje, nog een interne strijd… en dan kom je op je werk waar je eigenlijk… helemaal niet zoals jou An-Sofie (mama van Uma) erkend wordt als mama zijnde, maar als de anti-Christ…

Ja… ja… ja, dat was zo… dat was dubbel… Want ik weet dat wat ik deed, dat dat uit de liefde kwam. En dat zei ik ook, want we moesten dan samenkomen met de collega’s – die hadden mij dan veroordeeld – en ik zei tegen hun van: “jullie geloof in God… ik geloof in God, ik geloof in God.” Je weet dat God liefde is en dat we niemand mogen veroordelen wat de keuze ook is. En wat jullie hebben gedaan was gewoon fout. Maar voor hen… ze waren aan het kijken: maar we hebben niets verkeerds gedaan. Eentje zei zelfs “ja maar we weten niet of God dit zelf echt wou voor jou.” En ik dacht van: wie zijn jullie hier, jullie zijn God niet… jullie zijn God niet. En dat was echt zo… dat was echt zo van: damn. Je ziet echt opeens hun ware aard. Want voor mij en mijn man is dat niet het geloof dat wij geloven. Dat is echt… dat is echt alles behalve geloof.

Dus dat was zo van: oké, dat is nu duidelijk hoe jullie het zien en dat heeft mij ook wakker gemaakt van hoe de wereld uiteindelijk ook in elkaar zit. Want de kijk in de wereld is dat alles moet perfect gaan en al die wonderen moeten gebeuren en tijd is niet zo… en ja… iedereen maakt beslissingen in zijn geloof en niemand mag veroordeeld worden voor de keuze die hij of zij maakt. En wij hebben echt een moeilijke keuze moeten maken. En dat was zo… ik dacht, ik kan ook een lijst benoemen van al de dingen die jullie fout hebben gedaan en alle slechte dingen die jullie hebben gedaan. Maar ik heb dat nooit gedaan want ik heb hen geaccepteerd zoals ze waren met hun goede en slechte kanten. Om te zien dat ik dat niet terugkreeg… alleen maar van twee mensen, dat was wel heel pijnlijk.

En daarvoor had je wel een goede band met uw collega’s?

Ja daarvoor wel, daarvoor wel…

En dan die twee vriendinnen die daarna zo echt bij u gebleven zijn… waren dat toen, voordien al ook al betere vriendinnen?

Ja ja ja, we waren al wel heel close, maar eentje had ook al een kindje verloren en kort daarna ook haar man dus zij begreep wat ik aan het doormaken was enzo. Dus we waren al close, maar door wat er met Ezra en Levi gebeurd is, zijn we echt wel heel close geworden. We hoefden zelfs niets tegen elkaar te zeggen, we voelden van: oké, er is iets aan de hand, we begrijpen elkaae en, we hoeven zelfs niet elke dag met elkaar in contact te zijn, zelfs soms een keer in de maand en dan voelt het alsof we elke dag bij elkaar zijn. Die hebben me echt ook die ruimte gegeven van: neem je tijd, neem je tijd.

En die collega die dat dan ook een kindje verloren was… dat was natuurlijk? Dat was niet door haar eigen beslissing?

Nee dat is … zij heeft een miskraam gehad, maar zij is… zij is ook gelovig enzo en haar man had dan kanker gekregen en ze moest dan kiezen om de chemo stop te zetten… dus zij had zoiets van: ik ben daar ook geweest. Ze vond het normaal dat ik heel boos was want ik heb echt geworsteld met boos zijn want ik heb… voor dit was ik altijd heel positief, ik ben altijd heel liefdevol voor iedereen en na dit had ik zoiets van: ik kan iedereen wel vermoorden.
[Er wordt gelachen].

Ja dat was zo het gevoel zeker daar op het werk, ik wou gewoon iedereen vermoorden. En hoe ouders van kinderen op de opvang over hun kinderen spraken “ooh ik heb vandaag geen zin in … “, dat ik denk van: ALSJEBLIEFT! Besef je niet hoe bijzonder het is? Of van die slechte commentaar, dat ik zoiets had van: man… Tot dat ik hier, bij het Berrefonds, kwam en begreep: oké, ik ben niet alleen, en dat ik voor eerste kon zeggen van: ik haat mijn collega’s. En dat heeft mij echt een jaar later, tot een jaar na Ezra heeft mij dat geduurd voordat ik echt zei van: ik haat hun. En dat ik ook zei: ik hoop dat ze ooit meemaken wat ik heb meegemaakt en dat het goed voelde om dat te zeggen. Dat ik niet dacht van: hoo ik ben een slecht mens. En het voelde gewoon echt alsof het er gewoon echt uit moest komen.

Ik zie ook dat je ‘stiel [stil]’ op je doosje geschreven hebt?

Ja stil, want dat heb ik ook gemerkt met Levi, voelde ik die stilte [omdat ze op dat moment niet aan het werk was]. En dat was gewoon van oké… het is gewoon even lekker stil. Soms heb je dat… ik voelde mij echt in een klein doosje gewoon. En dat was zo die stilte en de ruimte die ik bij Levi kreeg [die ik niet bij Ezra gehad heb], en ook heel veel liefde. En ja.. een plek altijd naar de sterren, mijn hart naar de sterren en vanbinnen heb ik er dat zachte ingedaan, van dromen over Levi en Ezra enzo. En blijven hopen dat we nog een kindje gaan krijgen. En van die leuke tekst… En diamanten ook vanbinnen, symbool voor mijn vriendinnen en mijn schoonouders…

Ja, mensen die u wel gesteund hebben. De steun die je eigenlijk op je werk totaal niet gehad hebt?

Ja voor de mensen die mij hebben gesteund. En de donkeren zijn voor mijn ouders, ook deze [verwijst naar crèpepapier], ik voelde me zo gecrushed [verbrijzelt terwijl ze het zegt met haar hand het papier]. Ja en buiten dat ik gelovig ben, ben ik ook opgevoed in Afrikaanse cultuur en dat is ook helemaal anders, als het gaat over rouwen dan is dat helemaal anders… daar verwachten ze: op dat moment van verlies rouw je, maar als de begrafenis geweest is, een week later moet je oké zijn. Je mag niet meer verdrietig zijn, want anders kijken ze raar aan dus ik ben echt door heel veel verwerking moeten gaan. Echt leren rouwen eigenlijk

En dat is dus ook het conflict eigenlijk met uw ouders?

Ja… met mijn ouders, dat was echt een conflict van: laat mij gewoon rouwen. Ik kon niet bij hun terecht om erover te praten en dan waren er mijn schoonmoeder en mijn schoonvader die hebben dat allemaal opgevangen. Die hebben de moeder en vader gespeeld voor mij, die ik eigenlijk nodig had. Het is zo, die cultuur is ook zo… want we praten ook niet over Ezra, heel af en toe misschien. En over Levi willen ze zelfs niet praten. Er mag zelfs niet… niemand in de familie mag weten wat er met Levi is gebeurd, want anders denken ze dat je een heks bent… ja [lacht] ik zeg het. Het is voor mij een hele zware periode geweest.